พ่อแม่ส่วนใหญ่วางแผนอนาคตลูกด้วยคำว่า “การศึกษา” เก็บเงินค่าเทอม เตรียมเงินเรียนต่อ วางแผนว่าจะส่งลูกเรียนที่ไหน เพราะเชื่อว่าการศึกษาคือหนึ่งในต้นทุนสำคัญของชีวิต คำถามคือ ในวันที่ความสามารถของเด็กไม่ได้ถูกค้นพบจากห้องเรียนเพียงอย่างเดียว เราควรมีเงินอีกก้อนหนึ่งสำหรับให้ลูก “ค้นหาว่าตัวเองเก่งอะไร” หรือไม่
แนวคิดนี้เรียกว่า “ทุนค้นหาศักยภาพ” ทุนที่ไม่ได้มีไว้เพื่อให้ลูกเรียนเก่งขึ้นเพียงอย่างเดียว หากเปิดโอกาสให้เขาได้ทดลองดนตรี กีฬา ศิลปะ เทคโนโลยี การออกแบบ การสร้างคอนเทนต์ หรือทักษะอื่นที่สนใจ เพื่อค้นหาว่าอะไรคือสิ่งที่เขามีความถนัดและพร้อมพัฒนาต่อ
กรณีของ “เนเน่ รอยัล” เยาวชนไทยวัย 16 ปี ที่ประสบความสำเร็จบนเวที America’s Got Talent ชวนให้เห็นเรื่องนี้ได้ชัดขึ้น
ก่อนความสำเร็จที่คนทั่วไปมองเห็น คือช่วงเวลาหลายปีของการเรียนรู้ ฝึกฝน และได้รับการสนับสนุนจากครอบครัว นั่นทำให้คำถามเรื่องการลงทุนเพื่อลูกอาจต้องกว้างกว่า “ต้องเตรียมค่าเทอมเท่าไร”และเพิ่มอีกคำถามว่า “เราเตรียมงบให้ลูกได้ค้นหาตัวเองหรือยัง”
เคทีซี หรือ บริษัท บัตรกรุงไทย จำกัด (มหาชน) เสนอแนวคิด “Future Skills Fund” หรือเงินทุนพัฒนาศักยภาพลูก ควบคู่ไปกับทุนการศึกษา
เงินก้อนนี้ไม่จำเป็นต้องมาก และไม่จำเป็นต้องตั้งต้นจากความคิดว่าลูกต้องเก่งจนเป็นอาชีพ
หน้าที่ของมันคือให้เด็กมีโอกาส “ลอง”
เพราะก่อนรู้ว่าตัวเองถนัดอะไร เด็กอาจต้องลองหลายอย่าง และบางอย่างที่ลองก็อาจไปไม่ถึงไหน ซึ่งไม่ใช่ความสูญเปล่าเสมอไป
การรู้ว่า “อะไรไม่ใช่” ก็เป็นส่วนหนึ่งของการค้นหาตัวเอง
อย่างไรก็ตาม ทุนค้นหาศักยภาพไม่ควรกลายเป็นงบที่พ่อแม่ต้องทุ่มอย่างไร้ขีดจำกัดค่าเรียนพิเศษ คอร์สฝึกทักษะ อุปกรณ์ หรือค่าแข่งขัน สามารถเพิ่มขึ้นได้เรื่อย ๆ หากไม่มีกรอบที่ชัดเจน สิ่งสำคัญจึงอยู่ที่การกำหนดงบตามกำลังของครอบครัว ให้ลูกมีโอกาสทดลอง แล้วค่อยเพิ่มการสนับสนุนเมื่อเห็นทั้งความสนใจ ความตั้งใจ และพัฒนาการที่ชัดขึ้น
เพราะเป้าหมายของทุนก้อนนี้ ไม่ใช่การ “ซื้อความสำเร็จ” ให้ลูก แต่คือ การซื้อ “โอกาสในการค้นพบตัวเอง”
ยิ่งในวันที่เด็กบางคนสามารถเปลี่ยนความสามารถเป็นรายได้ตั้งแต่อายุยังน้อย การพัฒนาทักษะก็ควรเดินไปพร้อมกับความรู้เรื่องเงิน ทั้งการออม การใช้จ่าย การจัดการรายได้ที่ไม่แน่นอน และการเข้าใจว่ารายได้วันนี้ไม่ได้หมายถึงความมั่นคงในวันข้างหน้า
ดังนั้น หากครอบครัวมีทั้ง “ทุนการศึกษา” สำหรับสร้างพื้นฐานความรู้ และ “ทุนค้นหาศักยภาพ” สำหรับเปิดโอกาสให้ลูกค้นพบความสามารถของตัวเองอาจช่วยให้การเตรียมอนาคตลูกมีความหมายกว่าการเตรียมเงินไว้สำหรับเส้นทางที่ผู้ใหญ่เลือกให้เพียงเส้นทางเดียว
เพราะบางครั้ง สิ่งที่ลูกต้องการจากครอบครัว อาจไม่ใช่คำตอบว่าเขาควรเป็นอะไร แต่เป็นโอกาสมากพอที่จะค้นพบคำตอบนั้นด้วยตัวเอง